BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin nəvəsinə və gələcəyə məktubu
Mənim əziz nəvəm.
Bu məktubu 2100-cü ildə açanda sizinlə birlikdə olmaq istərdim.
Mənim ağlım sizin həyatınıza, sizin ümidlərinizə və arzularınıza, eləcə də sizin pəncərənizin arxasındakı dünyaya maraq göstərməklə doludur.
Ancaq etiraf etməliyəm ki, mənə bir sual gəldi:
Siz bu məktubu xoşbəxtlik və minnətdarlıq hissi ilə və ya mənim nəslimə qarşı məyusluq və qəzəblə açacaqsınız?
2023-cü ildə bunu sizə yazdığım zaman bəşəriyyət hələ də bütün həyatımız uğrunda döyüşünü itirir: planetimizi təhdid edən iqlim sarsıntıları ilə mübarizə.
Əgər mən indi sizinlə olsaydım, siz məndən yaxınlaşan fəlakəti əvvəlcədən gözləyib-gözləmədiyimiz soruşa bilərdiniz.
Bəli, biz bunu etdik.
Biz planetimizdə sonsuz acgözlük, qorxaq hərəkətlər və hər il temperaturun qəbuledilməz yeni zirvələrə çatmasına səbəb olan fosil yanacaqlara aludə olduğumuz üçün qarışıqlıq yaradırıq.
Alimlər, vətəndaş cəmiyyəti, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — və ən ilham verici gənclər — iqlim dəyişikliyi mübarizəsinə rəhbərlik etdilər. Ancaq çox sayda lider irəliləməyi bacarmadı.
Bu gün dünyamız bir kəsişmədə dayanır, gələcəyinizə birbaşa təsir edəcək iki yolumuz var.
Birincisi, gələcəkdə temperaturun amansız artmasına, ölümcül quraqlığa və aclığa, buzlaqların əriməsinə və dənizlərin səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur. Daşqınlar və meşə yanğınları ilə viran qalmış və yer üzündən silinən icmalar. Bioloji müxtəlifliyin epik miqyasda yox olması və itirilməsi.
Bir sözlə — məhv izi.
İkinci yol layiq olduğunuz mirasa aparır: nəfəs ala bilən hava, daha yaxşı sağlamlıq, davamlı qida sistemləri, təmiz su və etibarlı dairəvi iqtisadiyyat. Bərpa olunan enerji mənbələrinə və yüksək keyfiyyətli yaşıl işlərə əsaslanan gələcək.
Mən qətiyyətliyəm ki, bəşəriyyət bu ikinci yolla getsin. Bizə lazım olan məlumatlar var. Lazımi alətlər və texnologiyalarımız var.
Bizə lazım olan şey təbiətlə sülh müqaviləsi bağlamaq və qida yetişdirmək, torpaq, yanacaq, nəqliyyat və enerji istifadə tərzimizi dəyişdirmək siyasi iradəsidir.
Zəngin ölkələr daha az zəngin ölkələrə karbon dioksid emissiyalarını azaltmağa və bərpa olunan enerji mənbələrinə və həssas icmaların qorunmasına böyük investisiyalar qoymağa kömək etməlidirlər.
Əlbəttə ki, bütün bu addımları atsaq da, doğulduğunuz zaman iqlimimiz yenə də kəskin şəkildə dəyişəcək.
Ancaq ziyanı məhdudlaşdıra bilərik və hər bir ölkəyə və cəmiyyətə uyğunlaşmaq və daha davamlı olmaq üçün yollar verə bilərik.
1,5 dərəcə istiliklə gələcək bizi iqlim cənnətinə apara bilməz, ancaq bizi iqlim cəhənnəmindən xilas edəcəkdir.
Bəs mənim nəslim hansı yolla getdi?
Əziz nəvəm, bu məktubu açanda cavabını alacaqsan. Gələcəyiniz üçün mübarizəmizdə müvəffəq olduğumuzu və ya uğursuz olduğumuzu biləcəksiniz.
Sizdən və bütün insanlıqdan gələn əsas sual məni narahat edir və motivasiya edir.
"Şansınız olanda planetimizi və gələcəyimizi xilas etmək üçün nə etdiniz?”
Nəslimin bu vacib çağırışa cavab verəcəyinə əmin olmaq üçün geri çəkilməyəcəyəm.
İqlim dəyişikliyi, iqlim ədaləti və sizin və bütün nəsillərin layiq olduğu daha yaxşı, daha dinc və davamlı bir dünya üçün mübarizə aparacağam.
Oruc Mustafayev
