Sosial media cəmiyyətin davranış modelini necə dəyişib?
Sosial media son onillikdə cəmiyyətin davranış modelini köklü şəkildə dəyişən əsas amillərdən birinə çevrilib. Əvvəllər informasiya əsasən televiziya, qəzet və radio vasitəsilə ötürülürdüsə, bu gün məlumatın istehsalı, yayılması və istehlakı birbaşa fərdlərin öz əllərindədir. Bu dəyişiklik yalnız texnoloji deyil, həm də psixoloji, sosial və mədəni transformasiyalara səbəb olub.
Ən diqqətçəkən dəyişiklik ünsiyyət formalarındadır. İnsanlar artıq fikir bildirmək üçün rəsmi platformalara və ya vasitəçilərə ehtiyac duymur. Sosial şəbəkələr hər kəsə “səs” verir. Bu isə cəmiyyətdə fikir müxtəlifliyini artırmaqla yanaşı, emosional və bəzən düşünülməmiş reaksiyaların da sürətlə yayılmasına şərait yaradır.
Sosial medianın davranış modellərinə təsiri özünü təsdiqləmə və qəbul olunma ehtiyacında da açıq şəkildə göstərir. “Bəyənmə”, “paylaşma” və “izləyici sayı” kimi anlayışlar sosial statusun yeni ölçülərinə çevrilib. Bu göstəricilər xüsusilə gənclər arasında özünəinamın formalaşmasına təsir edir.
İctimai davranış baxımından sosial media kütlə psixologiyasını daha da gücləndirib. Trendlər, çağırışlar və kampaniyalar qısa müddətdə milyonlarla insana təsir edir.
Davranış modellərində dəyişikliklər diqqət və zaman anlayışına da təsir edib. Qısa videolar, sürətli kontent və davamlı bildirişlər insanların diqqət müddətini azaldıb.
Nəticə etibarilə sosial media cəmiyyətin davranış modelini yenidən formalaşdırıb. Əsas məsələ ondan şüurlu istifadə etmək və real həyatla rəqəmsal dünya arasında sağlam balans yaratmaqdır.
Cəfər Əliyev
Müvəkkil Hüquq Mərkəzi
Departament Baş Məsləhətçisi
