BMT Nizamnaməsinin 81-ci ildönümündə çoxtərəflilik prinsipləri bir daha təsdiqlənib
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş və Baş Assambleyanın prezidenti Annalena Berbok BMT Nizamnaməsində göstərilən prinsipləri bir daha təsdiqləyiblər. Onlar Nizamnamənin 81-ci ildönümünü qeyd edən Baş Assambleyanın cümə günü keçirilən iclasında çoxtərəfliliyə yenilənmiş öhdəlik götürməyə çağırıblar.
Baş katib çıxışında deyib: “Nizamnamə dünyaya bəşəriyyətin xaosdan daha çox əməkdaşlığını, qanunsuzluq əvəzinə qanunu, hökmranlıqdan daha çox ləyaqəti və qorxudan daha çox ümidi seçməyi təklif edir”.
1945-ci il iyunun 26-da imzalanan Nizamnamə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təsis sənədidir. O, beynəlxalq münasibətlərin əsas prinsiplərini kodlaşdırıb və BMT-nin sülh və təhlükəsizliyin qorunması, fundamental insan hüquqlarının təsdiqlənməsi, dövlətlər arasında əməkdaşlıq üçün şəraitin yaradılması, sosial tərəqqinin təşviq edilməsi kimi məqsədlərini müəyyən edib. O vaxtdan bəri 26 iyun tarixi BMT Nizamnaməsi Günü kimi tanınır. Bu il mühüm sənədin ildönümü “Nizamnamə birlikdə daha yaxşı gələcək deməkdir” mövzusu ilə qeyd olunub.
Baş Assambleyanın bu münasibətlə keçirilən iclası BMT-nin münaqişələrin qarşısını almaq və qlobal böhranları həll etmək qabiliyyətinə görə artan tənqidlərlə üzləşdiyi bir vaxta təsadüf edib. Baş katib təşkilatdan imtina etmək əvəzinə, onun çərçivəsində daha güclü çoxtərəfli əməkdaşlığa ehtiyac olduğunu bildirib. O, BMT-nin əməkdaşlıq və ləyaqətlə bağlı təməl vədinin böyük bir gərginlik altında olduğunu deyib və ərazi genişlənməsi müharibələrini, mülki şəxslərin hədəfə alınmasını, atəşkəsin pozulmasını və beynəlxalq hüququn seçmə şəkildə tətbiqini qlobal çətinliklərə nümunə kimi göstərib.
Quterreş BMT-nin sülhməramlılıq, humanitar yardım, peyvənd kampaniyaları, münaqişə vasitəçiliyi, beynəlxalq ədalət və inkişaf yardımı da daxil olmaqla nailiyyətlərini alqışlayaraq əlavə edib: “Birləşmiş Millətlər Təşkilatı heç vaxt mükəmməl olmayıb, amma əvəzolunmazdır”. Onun sözlərinə görə, Nizamnamə “a la carte menyusu deyil” və ölkələrin suverenlik, beynəlxalq hüquq və insan hüquqları ilə bağlı prinsiplərini seçmə şəkildə tətbiq edə bilməyəcək.
Tənqidlərə cavab olaraq, A.Quterreş və A.Berbok islahat çağırışı ediblər. Onlar bu islahatın çoxtərəfliliyi gücləndirməli və BMT-ni zəiflətmək əvəzinə qorumalı olduğunu vurğulayıblar.
Berbok BMT-nin mövcudluğunu “bəşəriyyətin möcüzəsi” adlandırıb və bu gün 193 üzv dövlətin belə bir qurumu sıfırdan yeniləmək üçün mübarizə aparacağını qeyd edib. O, həmçinin BMT-nin nöqsanlarını, o cümlədən Sudan, Ukrayna, Qəzza və Livandakı münaqişələrin qarşısını ala bilməməsini etiraf edib. Berbok BMT-nin 80-ci il islahat təşəbbüsünün təşkilatı daha çevik və səmərəli etmək üçün bir fürsət olduğunu vurğulayıb.
Baş Assambleyanın prezidenti çıxışında 150 milyondan çox uşağın həyatını xilas edən UNICEF-in immunizasiya kampaniyaları, onilliklər ərzində sülhməramlı missiyalar, təhsil və səhiyyəyə çıxışın genişləndirilməsi, dünyada humanitar yardım kimi nailiyyətləri qeyd edərək, həmçinin beynəlxalq əməkdaşlığın bu məqsədlərə çatmaq üçün vacib olduğunu bildirib.
O qeyd edib: “Çoxtərəflilik uğursuzluğa düçar olmayıb, təşkilatın fəaliyyətinin müxtəlif sahələrində davam edir”.//Azərtac
